PROTESTANCKIE POLIFONIE

Koncert z cyklu CANTEMUS!

Zanim na firmamencie historii rozbłysnął geniusz Johanna Sebastiana Bacha, na przestrzeni XVI i XVII wieku wielu utalentowanych twórców kształtowało obraz niemieckiej muzyki religijnej. Jednym z pierwszych kompozytorów, który w swojej twórczości sięgał po włoskie innowacje, był Johann Hermann Schein (1586–1630). Choć nigdy nie wyjechał z ojczyzny, rzetelne studia m.in. nad dziełami Lodovica Viadany pozwoliły mu przyswoić zasady rodem z Italii. Czerpał z tej wiedzy, pisząc motety madrygałowe, zebrane w Israelsbrünnlein, w których zastosował figury retoryczne, malarstwo dźwiękowe, kontrasty fakturalne i ciekawe rozwiązania harmoniczne, osiągając szczególnego rodzaju ekspresję.

Pierwszy, który badał możliwości włączania elementów ilustracyjnych do utworów w języku niemieckim, był Leonhard Lechner (1553–1606), wybitny uczeń Orlanda di Lasso. Doskonale opanował on tajniki polifonicznego warsztatu swojego mistrza, czerpiąc jednocześnie z wyrafinowanego stylu włoskich madrygałów. Połączenie tych inspiracji z indywidualną wyobraźnią dźwiękową i niezależnością myśli pozwoliło mu stworzyć przejmujące opracowania niemieckich tekstów; zawarty w manuskrypcie z 1606 roku cykl Deutsche Sprüche von Leben und Tod wyróżnia się oryginalnością i umiejętnym stosowaniem techniki polifonicznej oraz środków ilustrujących tekst.

W programie znalazły się także utrzymane w stile antico wybrane motety z Geistliche Chormusik Heinricha Schütza (1585–1672). Twórca uważany za najważniejszego niemieckiego kompozytora przed Bachem zawarł w tym zbiorze własne 5-, 6- i 7-głosowe utwory, a także niemieckie opracowania motetów swojego mistrza Andrei Gabrielego. Doskonała integracja włoskiego stylu i prozodii ojczystego języka jest jedną z kluczowych zasług tego twórcy.

Koncert zwieńczy imponujący motet Singet dem Herrn BWV 225 Johanna Sebastiana Bacha. Choć przeznaczony jest na dwa chóry z towarzyszeniem jedynie basso continuo, dzięki oryginalnym rozwiązaniom technicznym przywołuje brzmienie całej gamy biblijnych instrumentów wymienionych w wersetach zaczerpniętych m.in. z psalmów Dawidowych nr 149 i 150. Teologiczna głębia zamknięta w muzycznej formie kształtuje — jak trafnie stwierdza John Elliot Gardiner — „jeden z najbardziej radosnych, nasyconych tańcem utworów wokalnych, jakie Bach kiedykolwiek napisał”.

PROGRAM:

• Johann Hermann Schein (1586–1630) — wybrane motety madrygałowe ze zbioru Israelsbrünnlein (1623):
  • O Herr, ich bin dein Knecht
  • Freue dich des Weibes deiner Jugend
  • Die mit Tränen säen
  • Ich lasse dich nicht
  • Zion spricht: Der Herr hat mich verlassen
• Leonhard Lechner (1553–1606) — Deutsche Sprüche von Leben und Tod (przed 1606):
  • Alles auf Erden…
  • Auch Sonn, Mond und Sterne…
  • In Gottes Händen…
  • Gedenk mit nichten…
  • Wenn sich erschwinget…
  • So überfallen…
  • Was jetzt im Laufen…
  • Weil dann so unsteht…
  • Wir Menschen reisen…
  • Heint frisch, wohlmächtig…
  • Wir wöllen kehren…
  • Ihn fürchten, lieben…
  • Sein Gnad und Güten…
  • Sein Hand wird retten…
  • Nach diesem Leiden…
• Heinrich Schütz (1585–1672) — wybrane motety ze zbioru Geistliche Chormusik (1648):
  • Herr, auf dich traue ich, SWV 377
  • Also hat Gott die Welt geliebt, SWV 380
  • Die mit Tränen säen, SWV 378
  • Unser keiner lebet sich selber, SWV 374
  • So fahr ich hin zu Jesu Christ, SWV 379
• J. S. Bach — motet Singet dem Herrn ein neues Lied, BWV 225

WYKONAWCY:

• Chór Kameralny Polskiej Opery Królewskiej
• Jakub Jastrzębski — pozytyw
• Renata Szczypior — dyrygentka

Miejsce: Kościół ewangelicko-augsburski Świętej Trójcy, Plac S. Małachowskiego 1, Warszawa

Czas trwania: ok. 1 h

W razie pytań jesteśmy do dyspozycji na miejscu wydarzenia lub telefonicznie: +48 500 309 424 (od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–17:00)