NOWOŚĆ!
Uniwersytet Otwarty NIFC
Cykl wykładów o kulturze, muzyce i literaturze w Pałacu Staszica
W 2026 roku Dział Edukacji Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina zaprasza na nowy cykl wykładów w ramach Uniwersytetu Otwartego NIFC – programu adresowanego do wszystkich zainteresowanych interdyscyplinarnym spojrzeniem na historię, kulturę, literaturę i muzykę, niezależnie od wieku i przygotowania merytorycznego.
I semestr 2026 poświęcony zostanie emigracji jako jednemu z ważniejszych doświadczeń polskiej historii XIX i XX wieku.
To właśnie emigracja, ta polityczna i artystyczna - stała się przestrzenią, w której kształtowały się idee i prądy myślowe, a także powstawały dzieła, które stanowiły ważny punkt odniesienia dla następnych pokoleń.
Rok 2026 ogłoszony został m.in. Rokiem Jerzego Giedroycia. To dobra sposobność, aby przypomnieć spuściznę nie tylko jednego z najważniejszych myślicieli politycznych XX wieku, ale też tych, którzy swoje życie, w różnych okresach historii, poświęcili sprawom Polski. Ich dziedzictwo trwa w pamięci kolejnych pokoleń, a idee, które promowali, są nadal inspiracją dla współczesnych intelektualistów i twórców kultury.
Punktem symbolicznym odniesienia dla całego cyklu pozostaje Fryderyk Chopin – artysta emigrant, którego biografia i twórczość wpisują się w szeroki kontekst doświadczenia emigracji jako losu, wyboru i wyzwania kulturowego.
Na wykłady zapraszamy w każdą pierwszą środę miesiąca o godz. 18:00, w Sali im. Erazma Majewskiego w Pałacu Staszica (siedziba PAN).
4 lutego 2026
Wielka Emigracja po powstaniu listopadowym
Wielka Emigracja uznawana jest za jeden z największych ruchów emigracyjnych XIX-wiecznej Europy. Obejmowała swym zasięgiem kilka tysięcy Polaków, którzy zdecydowali się na życie na obczyźnie, gdyż nie potrafili pogodzić się ze zniewoleniem ojczyzny przez władze zaborcze. Wielka Emigracja to także swoisty symbol tragizmu i cierpienia tysięcy Polaków. Aby ratować siebie i sprawę narodową, z dala od rodzinnego kraju, rozpoczęli nową walkę z licznymi wyzwaniami życia emigracyjnego w miejscach, do których rzucił ich los (m.in. Paryż, Londyn, Bruksela). Wielka Emigracja to w końcu również ostoja niezależnej polskiej kultury. Fryderyk Chopin, Adam Mickiewicz czy Juliusz Słowacki – większość swoich dzieł tworzyli właśnie na emigracji.
Prowadzący: dr Michał Ceglarek
4 marca 2026
Kompozytorzy w kręgu polskiej emigracji politycznej po II wojnie światowej
Spotkanie poświęcone relacjom muzyków z paryską „Kulturą”, roli muzyki w środowisku emigracyjnym oraz dialogowi między literaturą, publicystyką i muzyką. Po 1945 roku, w podzielonej żelazną kurtyną Europie, paryski Instytut Literacki założony przez Jerzego Giedroycia stał się jednym z najważniejszych ośrodków polskiej niezależnej myśli kulturalnej i politycznej. W miesięczniku „Kultura” publikowali najwybitniejsi emigracyjni pisarze i poeci, a krąg osób związanych z redakcją obejmował znakomite postaci świata literatury i publicystyki. Wśród nich byli także artyści związani z muzyką, w tym kompozytorzy – zarówno ci, którzy opuścili komunistyczną Polskę (Roman Palester, Andrzej Panufnik, Konstanty Regamey), jak i twórcy, którzy pozostali w kraju, lecz za swoją niezależną postawę wobec władz spotykali się z represjami (Stefan Kisielewski, Zygmunt Mycielski). „Kulturę” w pierwszej dekadzie działalności wspierał również wybitny pianista Witold Małcużyński. Obecność muzyków w kręgu Instytutu Literackiego „Kultura” zapisana jest zarówno na kartach miesięcznika, jak i w zachowanej korespondencji z Jerzym Giedroyciem.
Prowadząca: dr hab. Beata Bolesławska-Lewandowska, prof. IS PAN (Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk)
1 kwietnia 2026
Druga Wielka Emigracja: od Jerzego Giedroycia i Witolda Gombrowicza po Mieczysława Grydzewskiego i Mariana Hemara
Wykład poświęcony powojennej emigracji polskiej jako jednemu z kluczowych zjawisk kulturowych i intelektualnych XX wieku. Spotkanie przybliży rolę środowisk emigracyjnych w Paryżu, Londynie i innych ośrodkach diaspory w kształtowaniu niezależnej myśli politycznej, literatury oraz kultury polskiej poza krajem. Szczególna uwaga zostanie poświęcona postaciom, które współtworzyły trwałe fundamenty emigracyjnej przestrzeni intelektualnej i kulturalnej, pozostającej w nieustannym dialogu z Polską mimo politycznych podziałów epoki powojennej.
Prowadzący: dr Jakub Osiński (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy)
6 maja 2026
Pośmiertne peregrynacje wybitnych Polaków
Wykład poświęcony zagadnieniu sprowadzania do ojczyzny prochów wybitnych Polaków jako zjawisku o wymiarze historycznym, symbolicznym i kulturowym, silnie związanym z pamięcią zbiorową oraz kształtowaniem tożsamości narodowej. Spotkanie ukaże, w jaki sposób decyzje o miejscu pochówku oraz późniejsze powroty szczątków do kraju stawały się elementem polityki pamięci, gestem symbolicznym wobec historii emigracji oraz wyrazem ciągłości kultury polskiej mimo rozproszenia twórców poza granicami państwa. W kontekście dziejów XIX- i XX-wiecznej emigracji wykład podejmie refleksję nad znaczeniem symbolicznych „powrotów” wybitnych postaci dla polskiej świadomości historycznej i kulturowej.
Prowadzący: prof. dr hab. Maria Jolanta Olszewska (Uniwersytet Warszawski) / dr Michał Ceglarek (MFC-NIFC)
3 czerwca 2026
Najsłynniejsze polskie emigrantki
Wykład poświęcony biografiom wybitnych Polek, które na emigracji odegrały istotną rolę w kulturze, edukacji, działalności społecznej, mecenacie oraz życiu intelektualnym. Spotkanie ukaże różnorodne drogi życiowe kobiet funkcjonujących poza krajem – od XIX-wiecznej emigracji politycznej i edukacyjnej po emigrację powojenną i współczesną diasporę. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na ich wkład w kształtowanie polskiej kultury na obczyźnie, podtrzymywanie więzi z krajem oraz budowanie międzynarodowego wizerunku polskiej myśli, sztuki i działalności społecznej.
Prowadzący: dr hab. Jolanta Guzy-Pasiak, prof. IS PAN (Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk)
Semestr II (wrzesień–grudzień 2026) zostanie poświęcony literaturze francuskiej oraz jej twórcom, ze szczególnym uwzględnieniem George Sand – jednej z najważniejszych postaci europejskiej kultury XIX wieku, pisarki, intelektualistki i partnerki artystycznej Fryderyka Chopina. Program nawiąże do 150. rocznicy śmierci George Sand (1876–2026) i pozwoli przyjrzeć się jej twórczości, osobowości oraz miejscu w europejskim życiu literackim i artystycznym. Tematy wykładów będą korespondować z wystawą czasową w Domu Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli, prezentowaną od czerwca do końca 2026 roku, tworząc spójną narrację edukacyjną pomiędzy Warszawą a Żelazową Wolą.
Bilety: Bilety
Pytania dotyczące cyklu prosimy kierować na powyższe adresy mailowe.
Bezpieczne zakupy u oficjalnych dystrybutorów
Zakup biletu reklamowego odbywa się na stronie oficjalnego dystrybutora biletów. Pamiętaj, że jeśli miejsca są numerowane, a bilety są oferowane przez kilka firm, każda z nich udostępnia inny pulę miejsc do wyboru.
