Panowie, ten człowiek jest pierwszy w kinematografii, ja jestem drugi – miał powiedzieć o Kazimierzu Prószyńskim sam Louis Lumière podczas posiedzenia Francuskiej Akademii Nauk.
DSH prezentuje cykl spotkań „MIASTO W KINIE. KINO W MIEŚCIE – filmowa podróż przez Warszawę i dzieje kina”, przygotowany według koncepcji i prowadzony przez Ulę Urzędowską.
W drugim spotkaniu cyklu, pt. „Kino. Ujęcia pierwsze. Pionierzy, wizjonerzy i wynalazcy”, Andrzej Bukowiecki przybliży sylwetki pionierów i wynalazców kinematografii. Bohaterem i prawdziwą gwiazdą spotkania będzie urodzony w Warszawie Kazimierz Prószyński – niestrudzony wynalazca, walczący o jakość i dostępność swoich prac. Twórca pleografu czy aeroskopu – pierwszej kamery umożliwiającej stabilne filmowanie „z ręki”. Wynalazki i wyobraźnia Kazimierza Prószyńskiego zdecydowanie wyprzedzały epokę. Był inicjatorem pierwszego w dziejach teatru triku sceniczno-filmowego („Walkiria”, Teatr Wielki w Warszawie, 1903) i reklam świetlnych w stolicy (m.in. na Placu Teatralnym i na Dworcu Wiedeńskim), które budziły zachwyt mieszkańców.
Gdyby Prószyński urodził się pod szczęśliwą gwiazdą, to jego pleograf zastąpiłby nazwę kinematografu i mówilibyśmy dziś wraz z milionami ludzi o światowej pleografii, a nie kinematografii – pisał poeta, krytyk literacki i filmowy Anatol Stern.
W 2026 roku świętujemy 130. rocznicę pierwszych pokazów kinematograficznych na ziemiach polskich. To doskonała okazja, aby opowiedzieć dzieje kina i obsadzić Warszawę w pierwszoplanowej roli. Stolica będzie sceną dla pionierów i wynalazców, właścicieli kinematografów, wizjonerów i przedsiębiorców budujących pierwsze filmowe imperia, a także dla gwiazd kina oraz warszawskiej publiczności. To filmowa podróż, w której kinowy projektor stanie się wehikułem czasu.
18 lipca 1896 roku nieznany dziś z imienia i nazwiska przejezdny przedsiębiorca po raz pierwszy pokazał w Warszawie ożywione fotografie. Afisze i ogłoszenia anonsowały cud XIX stulecia i niebywałą nowość: KINEMATOGRAF EDISONA – TEATR ŻYWYCH FOTOGRAFII. Pokaz odbył się w Sali Resursy Obywatelskiej przy Krakowskim Przedmieściu 64. Kolejny seans żywych fotografii miał miejsce w Krakowie 14 listopada, a niespełna 10 dni później wynalazek zobaczyli po raz pierwszy mieszkańcy Poznania.
O prelegencie:
Andrzej Bukowiecki – absolwent filmoznawstwa na Uniwersytecie Łódzkim i Podyplomowego Studium Wiedzy o Filmie w Szkole Filmowej w Łodzi. W latach 1984–2020 pracownik, a w latach 2011–2020 dyrektor Domu Sztuki na warszawskim Ursynowie. W placówce tej przez 36 lat upowszechniał kulturę filmową. Członek Stowarzyszenia Filmowców Polskich i Polskiej Akademii Filmowej. Były ekspert PISF ds. scenariuszy. Od 1985 r. działacz Dyskusyjnych Klubów Filmowych. Prelegent w warszawskich kinach studyjnych: Dom Sztuki, Iluzjon i Kultura. Były wieloletni wykładowca historii filmu na UMFC w Warszawie; nauczyciel historii filmu w VII LO im. Juliusza Słowackiego w Warszawie. Wykłada również w Akademii Polskiego Filmu. Teksty o tematyce filmowej publikuje m.in. w „Magazynie Filmowym SFP”. Autor monografii Kazimierza Prószyńskiego w wydawnictwie „Sto lat polskiego filmu. Część pierwsza: Początki” (Polski Instytut Sztuki Filmowej, Warszawa 2008), współautor (z dr Rafałem Marszałkiem) albumu „100 lat polskiego filmu. 1908–2008” (PISF, Warszawa 2008). W 2020 roku został laureatem Nagrody ZAIKS-u im. Krzysztofa Teodora Toeplitza za osiągnięcia w publicystyce filmowej.
O prowadzącej:
Ula Urzędowska – dziennikarka, reporterka, prezenterka radiowa, autorka scenariuszy. Od ponad dekady na falach RMF Classic prowadzi programy „Życie z klasą”, „Głos natury”, „Foto story” i wiele innych. Rozmawia z twórcami muzyki, nauki i kina w audycjach radiowych oraz podczas spotkań z publicznością. Prowadziła koncerty Festiwalu Muzyki Filmowej (2021, 2022, 2023, 2024) oraz Krakowskich Zaduszek Jazzowych (2023, 2025). Współpracuje z Toruńską Orkiestrą Symfoniczną (cykle „ROMANTIC(T)OS”, „Jesienna Maestria”). Z Sinfoniettą Cracovią współtworzyła cykl „Roztańczona Sinfonietka”, który otrzymał Nagrodę Rodziców w Plebiscycie Słoneczniki w kategorii muzyka (2025). Na Festiwalu Kina Organowego w Lubinie opowiadała o czasach kina niemego (2024, 2025); w tym roku również będzie okazja, by jej posłuchać.
MIASTO W KINIE. KINO W MIEŚCIE – zarezerwuj daty!
Patroni medialni: Legalna Kultura, Radio RMF Classic.
![Film festival poster for 'Materia Filmu [z taśmy]' screening series at Kino Iluzjon, blue-toned vintage film still background, bold black ribbon graphic with event dates 02–06.2026 and venue details, dramatic high-contrast typography conveying cinematic retro mood.](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fmedia-jammin-prod.s3.eu-central-1.amazonaws.com%2Fprocessed_events%2Fda133be4-a636-441e-86c4-4ba89c02a8a8.jpg&w=3840&q=50)
