Seminarium: Dostępność jako relacja | Projektowanie dla neuroróżnorodności w praktyce

Seminarium: Dostępność jako relacja. Projektowanie dla neuroróżnorodności w praktyce

Data i godzina: 27.04, godz. 9:00–14:00 (czas trwania: 5 godzin)
Miejsce: Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, sala kinowa (wejście przez wystawę), Warszawa
Wstęp: bezpłatny — obowiązują zapisy przez formularz na stronie
Limit miejsc: 65
Punkt wyjścia: wystawa „Karolina Wiktor. Kartografia macierzyństwa”

Dla kogo:

• osoby pracujące w kulturze, dostępności, edukacji i projektowaniu
• wszystkie osoby zainteresowane tematyką neuroróżnorodności

Opis:
Seminarium poświęcone jest dostępności rozumianej nie jako zestaw technicznych rozwiązań, lecz jako relacja, proces i praktyka troski, osadzona w realnych doświadczeniach osób neuroróżnorodnych, osób z niepełnosprawnościami oraz osób opiekujących się.

Punktem wyjścia do wspólnej refleksji będzie wystawa „Kartografia macierzyństwa” Karoliny Wiktor — interdyscyplinarny, otwarty projekt badający doświadczenie macierzyństwa osoby z afazją oraz mechanizmy widzialności, komunikacji i sprawczości osób neurologicznie niesprawnych.

Wystawa ukazuje macierzyństwo jako przestrzeń intensywnej pracy poznawczej, emocjonalnej i językowej, gdzie codzienne próby porozumienia stają się jednocześnie procesem rehabilitacji, odzyskiwania głosu i redefinicji ról społecznych. Relacja matki z afazją i jej córki odsłania napięcia między normatywnymi modelami komunikacji a realnymi, często fragmentarycznymi formami bycia w świecie. Ta perspektywa pozwala spojrzeć na projektowanie dostępne z punktu widzenia doświadczenia, a nie „użytkownika”.

Podczas seminarium uczestnicy i uczestniczki przyjrzą się:

• neuroróżnorodności jako naturalnemu spektrum funkcjonowania poznawczego i komunikacyjnego
• afazji i innym różnicom neurologicznym jako doświadczeniom wpływającym na odbiór przestrzeni, języka, informacji i relacji
• dostępności jako praktyce współtworzenia — elastycznej, negocjowanej i sytuacyjnej
• projektowaniu (przestrzeni, wystaw, edukacji, komunikacji) uwzględniającemu zmienność i wielość sposobów bycia

Forma seminarium:

• wspólne czytanie i interpretowanie wystawy jako „mapy doświadczeń”
• krótkie wprowadzenia teoretyczne (neuroróżnorodność, projektowanie dostępne, język prosty, sensoryczność)
• dyskusje oparte na przykładach i studiach przypadków
• refleksja nad własnymi praktykami zawodowymi i instytucjonalnymi

Kluczowe pytania:

• jak projektować komunikację i przestrzeń bez jednego „właściwego” sposobu rozumienia
• jak tworzyć warunki sprzyjające regeneracji, koncentracji i poczuciu bezpieczeństwa
• jak unikać przemocy normy w języku i projektowaniu
• jak traktować dostępność jako proces ciągły, a nie jednorazowe wdrożenie

Dodatkowe informacje o dostępności:
Wydarzenie dostępne architektonicznie; dostępność komunikacyjno-informacyjna dostosowana do potrzeb uczestników. Możliwość zgłoszenia potrzeby tłumaczenia na PJM, audiodeskrypcji, asysty lub innych udogodnień w formularzu do 20 kwietnia 2026 r.
Dokładny plan seminarium

Kontakt

Emilia Rudzka
Email: e.rudzka@zacheta.art.pl
Tel: +48 887 036 195 (SMS oraz wideorozmowa w PJM)