Karolina Wiktor. Kartografia macierzyństwa | wystawa

Karolina Wiktor. „Kartografia macierzyństwa”

20.02 – 03.05.2026
Otwarcie: 19.02, czwartek, godz. 19:00
Miejsce: Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa

Artystka: Karolina Wiktor
Kuratorka: Katarzyna Kołodziej-Podsiadło
Partner wystawy: Centrum Sztuki Włączającej / Teatr 21

Prace (wykonawcy / współpracujący):

• Iga Wiktor-Rypson
• Konrad Kodras
• Wiktoria Kuchta
• Lidia Magiera
• Paweł Mendera
• Piotr Pryk
• Aneta Szymaszek
• Agata Wajda
• Małgorzata Walaszczyk

Architektura wystawy: arch. Maciej Sierpień (Kibera Studio)

Opis wystawy:

Jak porozumiewać się ze światem, gdy choroba uniemożliwia dotychczasowe formy komunikacji? Jak kobiety z niepełnosprawnościami doświadczają macierzyństwa? Jak stawać się matką w procesie rehabilitacji? I co znaczy „odzyskać głos” w świecie, który nie zna twojego alfabetu?

Karolina Wiktor odpowiada na te pytania w „Kartografii macierzyństwa”. Artystka po raz pierwszy w swojej twórczości podejmuje temat macierzyństwa z perspektywy kobiety doświadczającej poudarowej afazji, zabierając głos w sprawie rodzicielstwa kobiet z niepełnosprawnościami. W centrum narracji znajduje się relacja matki z afazją i jej córki, w której codzienne gesty, domowe rytuały oraz wypracowywanie nowych form porozumiewania się stają się jednocześnie procesem rehabilitacji.

Kiedy artystkę zawiodło słowo, pojawiły się rysunek, znak, gest, rytm i dźwięk. Wspólnie z córką Igą stworzyły edukacyjną wspólnotę bliskości matki i córki — przestrzeń opartą na wzajemnym uczeniu się, uważności i trosce. Dziecięce rysunki działają na wystawie jak punkty na mapie macierzyństwa, które dla Karoliny Wiktor stało się procesem odzyskiwania sprawczości i miejsca w świecie.

Wystawa porusza kwestie widzialności, komunikacji i możliwości rozwoju osób z neurologicznymi niesprawnościami. Jest efektem ponad piętnastoletniej praktyki artystycznej, w której mierzenie się z kryzysem ciała dało początek nowemu językowi. Wiktor rozwija myślenie o sztuce jako narzędziu opisu doświadczeń ciała i umysłu, a zarazem sposobie przekraczania ich ograniczeń. Powracającym motywem narracji wystawy jest „Czcionka Braku” — stworzona przez artystkę w czasie afazji, kiedy zapisywane przez nią litery były niekompletne i nieczytelne.

Ekspozycja ma strukturę otwartą. Jej nieodłączną część stanowią gesty obecności: działania, spotkania i warsztaty — dzięki czemu funkcjonuje ona jako dynamiczna mapa zarówno osobistych śladów, jak i zbiorowych doświadczeń. Odwiedzający mają również możliwość bezpośredniego kontaktu z wybranymi pracami — poprzez dotyk i rysowanie.

Wystawie towarzyszy wydana przez Zachętę książka „Kartografia macierzyństwa” (2026) oraz poprawione i uzupełnione drugie wydanie książki „Wołgą przez Afazję” (2014), dostępne w Księgarni Artystycznej Zachęty.

O artystce:

Karolina Wiktor — artystka wizualna, autorka i twórczyni projektu „NeuroUżyteczna”, wspierającego osoby po udarze mózgu. Laureatka Nagrody Katarzyny Kobro (2017). W latach 2001–2013 współtworzyła z Aleksandrą Kubiak duet performerski Grupa Sędzia Główny. W 2009 roku, po pęknięciu tętniaka i udarach, jej droga artystyczna nabrała zupełnie nowego kierunku. Dziś zajmuje się poezją wizualną i konkretną oraz tworzy autorską „Czcionkę Braku”.

W swojej twórczości łączy wiedzę o mózgu, kognitywistyce i neuronauce z doświadczeniem odbiorcy. Współtworzyła w Zachęcie konferencję i warsztaty „Kultura i neuronauka”. W 2020 roku na zaproszenie Fundacji Teatr 21 zrealizowała performatywny film „Niezbędnik Afazjanina”. Prowadziła blog oraz obecnie prowadzi blog.

Jest autorką książek „Wołgą przez Afazję” (2014), graficznego poematu „Pusto-stan nienawiści” (2019) i „Kartografii macierzyństwa” (2026).

Instytucja finansowana przez: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Zachętę wspiera: Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych
Mecenas Zachęty: ORLEN
Patroni medialni: Pismo, Nasze Miasto
Partner wernisażu: Kombucha by Laurent