„Ten kot został narysowany w czasie wojny” — wystawa

20/03—13/09/2026

„Ten kot został narysowany w czasie wojny” / “This Cat Was Painted During the War” / «Цей кіт був намальований під час війни»

• Kuratorki / Curators / Кураторки:
• Anna Łazar
• Lada Nakonechna

• Artystki i artyści / Artists / Мисткині й митці:
• Katya Buchatska (Ukraina)
• Peggy Buth (Niemcy)
• Mario de Vega (Meksyk)
• Wojciech Fangor (Polska)
• Ksenia Hnylytska (Ukraina)
• Agnieszka Kalinowska (Polska)
• Oksana Kazmina (Ukraina)
• Pavlo Khailo (Ukraina)
• Tarik Kiswanson (Francja/Palestyna)
• Yulia Krivich (Polska/Ukraina)
• Aleksandra Kubiak (Polska)
• Zbigniew Libera i Darek Foks (Polska)
• Katya Libkind (Ukraina)
• Honorata Martin (Polska)
• Ivan Moudov (Bułgaria)
• Lada Nakonechna (Ukraina)
• Ilona Németh (Słowacja)
• Olaf Nicolai (Niemcy)
• Mariola Przyjemska (Polska)
• Tanel Rander (Estonia)
• Monika Sosnowska (Polska)
• Ivan Svitlychnyi (Ukraina)
• Miloš Trakilović (Bośnia i Hercegowina/Niderlandy)
• Variable Name (Valeria Karpan i Maryna Marynichenko) (Ukraina)
• Zbigniew Warpechowski (Polska)

Autorka plakatu / Poster design: Fontarte
Praca w tle — Honorata Martin, dzięki uprzejmości artystki.

Siła sztuki — w przeciwieństwie do propagandy — polega między innymi na zdolności do zakłócania naszych nawykowych sposobów postrzegania rzeczywistości i ujawniania wątpliwości. To właśnie w obszarze sztuki współczesnej negocjowane są znaczenia ważne dla społeczności. Patrząc na dzieło sztuki, warto zadawać pytania zarówno o jego przekaz i zastosowane środki, jak i o źródła, z których czerpie jego formalne rozwiązania. Interpretując i prowokując rzeczywistość, artyści obnażają dominujące dyskursy wizualnej polityki.

Czy wojna zmienia sztukę? Tak, tak jak zmienia życie ludzkie. Większość istniejących problemów się nasila, a pojawiają się nowe.

Tytuł wystawy tylko pozornie jest prostym stwierdzeniem. Przede wszystkim to nie jest kot („ceci n’est pas une pipe” — „to nie jest fajka”), choć wywołuje skojarzenia z dopaminową przyjemnością oglądania obrazków w internecie. Zdanie to wypowiedziała artystka Kateryna Libkind, podkreślając, że wojna stanowi nieuniknioną ramę każdej sytuacji.

Po drugie, czasownik „narysowany” igra z powszechnym przekonaniem, że sztuka powstaje przez rysowanie, malowanie lub ewentualnie rzeźbienie. Tymczasem wystawa prezentuje prace powstałe przy użyciu innych strategii.

Po trzecie, stajemy przed fundamentalnym pytaniem o kierunek naszych działań w czasach totalnego kryzysu. Czy w czasie wojny jest jeszcze miejsce na krytyczną refleksję?

W ten sposób wystawa odnosi się do sztuki tworzonej w obliczu wojny. Powracają kwestie związane z długotrwałą ikonografią II wojny światowej i wojny na byłej Jugosławii, a przede wszystkim wojny najbliższej nam czasowo i geograficznie — wojny przeciwko Ukrainie, której walkę o wolność i życie wspieramy. To z doświadczenia tej wojny wyrasta wystawa.

Prezentowane prace zostały wybrane w odpowiedzi na pytania, które kuratorki sobie zadawały: Czy sztuka jest skuteczna? Czego możemy od niej oczekiwać w czasach kryzysu? Jak odnosi się do ważnych kwestii debaty publicznej, w tym doświadczenia wojny, tożsamości europejskiej, praw kobiet czy dekolonizacji z perspektywy krajów byłego bloku socjalistycznego? Jak wojna wpływa na naszą wrażliwość, gdy dokumentacja z miejsc zbrodni współistnieje na ekranach komputerów z popkulturą i obrazami generowanymi przez AI? I czy sztuka może pomóc wyobrazić sobie świat inaczej niż sposoby sugerowane przez dominujące narracje?