Autorka plakatu: Fontarte
Praca w tle — Honorata Martin, dzięki uprzejmości artystki.
Siła sztuki — w przeciwieństwie do przekazu propagandowego — tkwi między innymi w wytrącaniu nas z utartych schematów postrzegania rzeczywistości oraz ujawnianiu wątpliwości. To właśnie w polu sztuki współczesnej negocjowane są znaczenia ważne dla wspólnoty. Patrząc na pracę artystyczną, warto stawiać sobie pytania tak o przekaz i zastosowane środki, jak i o źródła, z którego pochodzą rozwiązania formalne. Artystki i artyści, interpretując i prowokując rzeczywistość, odsłaniają dominujące dyskursy polityki wizualnej.
Czy wojna zmienia sztukę? Tak, podobnie jak zmienia ludzkie życie. Większość dotychczasowych problemów intensyfikuje się i dochodzą do nich nowe.
Tytuł wystawy Ten kot został namalowany w czasie wojny tylko z pozoru jest prostym komunikatem. Po pierwsze, to nie jest kot („ceci n’est pas une pipe”), choć przywołuje skojarzenia z dopaminową przyjemnością oglądania obrazków w internecie. Zdanie wypowiedziała artystka Kateryna Libkind, podkreślając, że wojna daje nieusuwalną ramę każdej sytuacji.
Po drugie, czasownik „namalowany” igra z powszechnym przekonaniem, że sztuka powstaje wskutek rysowania czy też malowania, względnie rzeźbienia. Tymczasem na wystawie prezentowane są prace powstałe przy użyciu innych strategii.
Po trzecie, mierzymy się z granicznym pytaniem o ukierunkowanie własnych działań w czasie totalnego kryzysu. Czy w czasie wojny jest jeszcze miejsce na krytyczny namysł?
Wystawa zajmuje się sztuką powstającą wobec wojny, z odniesieniami do długotrwałych obrazów II wojny światowej, wojny w byłej Jugosławii i przede wszystkim wojny przeciw Ukrainie, której walkę o wolność i życie kuratorki wspierają. Prezentowane prace zostały dobrane jako odpowiedź na pytania: czy sztuka jest skuteczna, czego możemy od niej oczekiwać w czasie kryzysu, i w jaki sposób podejmuje ważne kwestie debaty publicznej (doświadczenie wojny, tożsamość europejska, prawa kobiet, dekolonizacja w perspektywie krajów byłego bloku socjalistycznego). Jak wojna wpływa na naszą wrażliwość, gdy dokumentacja z miejsc zbrodni współistnieje na ekranach komputerów z popkulturą i obrazami generowanymi przez AI? Czy sztuka może pomóc wyobrazić sobie świat inaczej niż dominujące narracje?
Work in the background — Honorata Martin, courtesy of the artist.
The power of art — as opposed to propaganda — lies, among other things, in its ability to unsettle our habitual ways of perceiving reality and to reveal doubts. Contemporary art negotiates meanings important to the community. When looking at an artwork, it is worth asking questions about its message and means as well as about the sources of its formal solutions. By interpreting and provoking reality, artists expose dominant discourses of visual politics.
Does war change art? Yes — just as it changes human life. Many existing problems intensify and new ones arise.
The exhibition title This Cat Was Painted During the War only appears to be a simple statement. First of all, this is not a cat (“ceci n’est pas une pipe”), although it evokes associations with the dopamine-driven pleasure of looking at images online. The sentence was spoken by the artist Kateryna Libkind, emphasising that war provides an inescapable frame for every situation.
Secondly, the verb “painted” plays with the widespread belief that art is created by drawing, painting or sculpting. The exhibition presents works created using other strategies.
Thirdly, the curators confront a fundamental question about the direction of action in times of total crisis: is there still room for critical reflection during wartime?
Thus, the exhibition addresses art made in the face of war, returning to imagery from World War II, the war in the former Yugoslavia, and above all the war against Ukraine, whose struggle for freedom and life the curators support. The selected works respond to questions about art’s effectiveness in crisis, its role in public debate (experience of war, European identity, women’s rights, decolonisation from the perspective of former socialist countries), and how war affects our sensitivity when documentation of crimes coexists online with pop culture and AI-generated imagery. Can art help us imagine the world differently from dominant narratives?
Кадр — з роботи Гонорати Мартін
Опис: Сила мистецтва — на відміну від пропаганди — у виявленні сумнівів і підважуванні усталених механізмів сприйняття. Саме у сфері сучасного мистецтва відбувається переговорний процес щодо значень, важливих для спільноти. Дивлячись на твір, варто ставити питання про його зміст, візуальні засоби та джерела формальних рішень. Митці й митки інтерпретують і провокують реальність, викриваючи домінантні дискурси візуальної політики.
Чи змінює війна мистецтво? Так — так само, як вона змінює людське життя. Проблеми минулого не зникають, до них додаються нові.
Назва виставки лише на перший погляд проста; це не кіт, але вона асоціюється з інтернет-зображеннями. Дієслово “намальований” грає з уявленням про традиційні техніки; тут представлені роботи, створені іншими стратегіями. Виставка звертається до мистецтва, що народжується на тлі війни, зокрема до образності Другої світової, війни в Югославії і, найважливіше, війни проти України. Роботи підібрані як відповідь на питання про ефективність мистецтва в часи кризи, його роль у публічній дебаті та здатність уявити світ інакше, ніж диктують домінантні наративи.
