Niewidzialne szkody, widzialne języki. Premiera nowego numeru "Czasu Literatury" - "Skażone pejzaże"

Krajobraz zwykle traktujemy jak tło: coś, co trwa, gdy my przemijamy. Ale są miejsca, w których tło przestaje być neutralne – staje się śladem, archiwum następstw, zapisem długiego trwania katastrofy. Najnowszy numer „Czasu Literatury” zatytułowany „Skażone pejzaże” (1/2026) proponuje właśnie takie spojrzenie: na przestrzeń, która „pamięta” nie tylko chemicznie czy radioaktywnie, lecz także symbolicznie – przez milczenie, wstyd, niepewność i kłopotliwe pytanie o to, co wolno jeszcze nazwać pięknem.

Bezpłatne wejściówki są dostępne tutaj.

Gośćmi spotkania będą Katarzyna Szaulińska i Radek Kobierski. Porozmawiamy o tym, jak literatura próbuje uchwycić „długi cień katastrofy”: w jaki sposób skażenie zapisuje się nie tylko w krajobrazie, ale też w ciele, pamięci, języku i codziennych relacjach.

Punktem wyjścia będą dwa bardzo różne teksty z numeru:

• Animalia — Radek Kobierski: budujące sugestywną wizję życia w rzeczywistości po środowiskowym załamaniu.
• KRET/MARA — Katarzyna Szaulińska: lęk, choroba, podziemna groza i rodzinna intymność splatają się w niepokojącą opowieść o tym, co wraca z ziemi i z przeszłości.

Będziemy pytać o to, jak opowiadać o niewidzialnym zagrożeniu, jaką rolę odgrywają w tych tekstach atmosfera, afekt i wyobraźnia, a także dlaczego pejzaż przestaje być tłem i staje się aktywnym uczestnikiem narracji – archiwum szkód, przemocy i trudnego dziedziczenia.

Skażenie rozumiemy tu szeroko: jako materialną toksyczność środowiska, ale też jako stan relacji — między ludzkim i nie-ludzkim, między pamięcią i zapomnieniem, między tym, co da się opowiedzieć, a tym, co zostaje w elipsie czy metaforze. Pytamy: jak opowiadać o krajobrazach, które jednocześnie kwitną i szkodzą? Co dzieje się z narracją, gdy natura okazuje się nośnikiem przemocy, a ryzyko jest rozproszone w czasie i trudne do uchwycenia zmysłami?

Szczególny kontekst wyznacza dla naszej rozmowy rocznica wybuchu elektrowni atomowej w Czarnobylu: w 2026 roku mija 40 lat od wybuchu reaktora nr 4, a doświadczenie „postczarnobylskie” wraca dziś jako matryca współczesnych lęków i pytań o kruchość systemów bezpieczeństwa.

W numerze spotykają się różne rejestry: reportaż, esej, poezja, proza, dramat, komiks i przekłady — bo dopiero wielogłos pozwala usłyszeć to, co niewidzialne, i nazwać stratę bez jej unieważniania.

Premiera numeru to spotkanie wokół lektury krajobrazu jako tekstu i lektury tekstu jako instrumentu pomiaru świata: jego szkód, przemilczeń i możliwości odnowy. Zapraszamy do rozmowy, czytań i wspólnego namysłu nad tym, jak literatura radzi sobie z „długim cieniem katastrofy”.

W spotkaniu wezmą udział:

• Iwona Boruszkowska
• Radek Kobierski
• Olga Sabała
• Katarzyna Szaulińska
• Zofia Ulańska

Data i miejsce: 26.03.2026 r., godz. 20:00, Pałac Potockich, Kraków.

Katarzyna Szaulińska – pisarka, psychiatrka i psychoterapeutka. Autorka nominowanego do Nagrody Literackiej Nike zbioru opowiadań „Czarna ręka zsiadłe mleko” (Filtry, 2022), książek poetyckich „Druga osoba” (Biuro Literackie, 2020) i „Kryptodom” (Biuro Literackie, 2023). Laureatka Nagrody Głównej w III edycji Konkursu Dramaturgicznego im. Tadeusza Różewicza za dramat Kret/Mara.

Radek Kobierski – ur. 1971, poeta, prozaik, dziennikarz, felietonista. Ostatnio nakładem wydawnictwa Drzazgi ukazał się zbiór opowiadań Na wulkanie, a w Wydawnictwie Biblioteki Śląskiej tom wierszy Człowiek ma cienkie ściany. Mieszka w Mysłowicach.