Performance: 24 kwietnia 2026, Dziedziniec Batorego, godz. 17:30
Wystawa czasowa: 8 maja 2026 – 28 czerwca 2026
Co mówimy, gdy ktoś zjawia się bez zapowiedzi? „Przepraszam za bałagan”. To zdanie – pozornie błahe, wypowiadane odruchowo – staje się punktem wyjścia dla wystawy Michaliny Bigaj. Czy naprawdę chodzi tylko o niepozmywane naczynia i porozkładane przedmioty? A jeśli ten „bałagan” jest czymś znacznie większym – śladem naszej obecności na Ziemi?
Wystawa „Przepraszam za bałagan. Michalina Bigaj” składa się z dwóch przeplatających się części: performansu i ekspozycji. Performans przybiera formę biesiady – wspólnego posiłku przygotowanego z dziko rosnących w miastach roślin jadalnych i grzybów. Zbierane i konserwowane przez cały rok składniki niosą pytania o to, co jemy, skąd pochodzi nasza wiedza o jedzeniu i dlaczego tak wiele smaków oraz praktyk kulinarnych znika.
Artystkę interesuje zjawisko wymierania kulinarnego – cichy proces, w którym znikają lokalne rośliny, przepisy, umiejętności i relacje z naturą. „Przepraszam za bałagan” to wizualna opowieść o gatunkach, które zjedliśmy lub za chwilę zjemy, przewodnik po jadalnych, zagrożonych gatunkach oraz historia o roślinach, których nie jemy, bo ich nie znamy – dzikich odmianach lub odmianach nie trafiających na półki sklepowe, za to porastających miejskie nieużytki. Projekt opiera się na badaniach Lenore Newman dotyczących wymierania kulinarnego.
Centralnym punktem ekspozycji jest imponujących rozmiarów stół zaprojektowany i ręcznie wykonany przez Michalinę Bigaj. Ma wzbudzać skojarzenia z dworską, pełną przepychu kulturą ucztowania, a jednocześnie ukazywać wartość tradycyjnych technik rzemieślniczych i ich wpływ na zrównoważony rozwój. Stół wykonano w technice intarsji z kilkunastu gatunków drewna; blat i nogi zdobione są ornamentalnym wzorem roślinnym z jadalnych, dziko rosnących gatunków.
(przykłady):
Ekologiczna wrażliwość artystki ujawnia się także w materiałach: sztućce wykonano z suszonych roślin i odpadków jedzenia, które po procesie galwanizacji zyskały posrebrzany wygląd. Zastawa i kieliszki, nawiązujące do miśnieńskiej porcelany, pokryte czarnym szkliwem, otrzymały niepokojący charakter. Obiekty używane podczas performansu wchodzą następnie w skład wystawy – ekspozycja jest zapisem po wydarzeniu, ale też zaproszeniem do refleksji: co zostaje po wspólnym posiłku i jakie ślady naszej obecności warto zachować?
Performance: 24 kwietnia 2026, Dziedziniec Batorego, godz. 17:30.
Wystawa: 8 maja – 28 czerwca 2026 w przestrzeniach Zamku Królewskiego na Wawelu (Kraków).
Michalina Bigaj (ur. 1991) – artystka wizualna mieszkająca i pracująca w Krakowie. Tworzy rzeźby, instalacje, fotografie i wideo; tematem jej prac są relacje człowieka z naturą i brak równowagi między cywilizacją a zasobami naturalnymi. W swoich ostatnich projektach metaforycznie porusza problem wymierania kulinarnego.
Agnieszka Jankowska-Marzec – historyczka sztuki, kuratorka i krytyczka. Doktorat w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ (2007). Pracuje na Wydziale Grafiki ASP w Krakowie, wykładowczyni podyplomowych studiów „Rynek sztuki i antyków” na Uniwersytecie Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Członkini redakcji kwartalnika RESTART i współtwórczyni projektu „Pracownie do wglądu”: Pracownie do wglądu
Projekt sfinansowano ze środków Fundacji Artystyczna Podróż Hestii. Partner: Fundacja Artystyczna Podróż Hestii i STU ERGO Hestia S.A.
