Przepraszam za bałagan. Michalina Bigaj | wystawa czasowa i performens

Performance: 24 kwietnia 2026 r., Dziedziniec Batorego, godz. 17:30
Wystawa: od 8 maja 2026 r. do 28 czerwca 2026 r.
Miejsce: Zamek Królewski na Wawelu, Kraków

Co mówimy, gdy ktoś zjawia się bez zapowiedzi? „Przepraszam za bałagan”. To zdanie – pozornie błahe, wypowiadane odruchowo – staje się punktem wyjścia dla wystawy Michaliny Bigaj. Bo czy naprawdę chodzi tylko o niepozmywane naczynia i porozkładane przedmioty? A jeśli ten „bałagan” jest czymś znacznie większym – śladem naszej obecności na Ziemi?

Wystawa „Przepraszam za bałagan. Michalina Bigaj” składa się z dwóch splatających się części: performansu i ekspozycji. Performans przybiera formę biesiady – wspólnego posiłku przygotowanego z dziko rosnących w miastach roślin jadalnych i grzybów. Zbierane i konserwowane przez cały rok składniki niosą pytania o to, co jemy, skąd pochodzi nasza wiedza o jedzeniu i dlaczego wiele smaków oraz praktyk kulinarnych znika bezpowrotnie.

Artystkę interesuje zjawisko wymierania kulinarnego – cichy proces, w którym znikają lokalne rośliny, przepisy, umiejętności i relacje z naturą. „Przepraszam za bałagan” to wizualna opowieść o gatunkach, które zjedliśmy lub za chwilę zjemy, przewodnik po jadalnych, zagrożonych gatunkach oraz historia o roślinach, których nie jemy, bo ich nie znamy – dzikich odmianach lub odmianach nie trafiających na półki sklepowe, za to porastających miejskie nieużytki. Projekt opiera się na badaniach Lenore Newman dotyczących fenomenu wymierania kulinarnego.

Centralnym punktem ekspozycji jest imponujących rozmiarów stół zaprojektowany i ręcznie wykonany przez artystkę, mający budzić skojarzenia z dworską, pełną przepychu kulturą ucztowania. Stół wykonany został w technice intarsji z kilkunastu gatunków drewna; blat i nogi zdobione są ornamentalnym wzorem roślinnym złożonym z jadalnych gatunków dziko rosnących roślin.

Na nogach stołu pojawiają się m.in.:

• poziomka
• krwawnik pospolity
• stokrotka pospolita
• werbena pospolita
• roszpunka warzywna
• solanka kolczysta
• soliród zielny
• babka zwyczajna
• portulaka pospolita
• szczawik zajęczy
• jezierza morska
• turówka wonna
• czosnek niedźwiedzi
• golteria rozesłana
• miłorząb
• psiząb
• klinopodium pospolite
• tasznik pospolity
• złoć żółta

Na blacie można odnaleźć m.in.:

• dziką różę
• wiśnię
• czereśnie
• pigwę
• agrest
• jeżynę
• berberys
• rokitnik
• orzech włoski
• jałowiec
• czarny bez
• morwę

Ekologiczna wrażliwość artystki objawia się także w materiałach: sztućce wykonano z suszonych roślin i odpadków jedzenia, które w procesie galwanizacji zyskały posrebrzany wygląd. Zastawa i kieliszki, nawiązujące formą do miśnieńskiej porcelany, dzięki pokryciu czarnym szkliwem zyskały niepokojący charakter. Obiekty używane podczas performansu stają się następnie częścią wystawy — ekspozycja jest zapisem po wydarzeniu i zaproszeniem do osobistej refleksji: co zostaje po wspólnym posiłku i jakie ślady naszej obecności uznalibyśmy dziś za warte zachowania?

O artystce:

Michalina Bigaj (ur. 1991) jest artystką wizualną mieszkającą i pracującą w Krakowie. Tworzy rzeźby, instalacje, fotografie i wideo; w centrum zainteresowania jej prac są relacje człowieka z naturą i brak równowagi między światem ludzkim a zasobami naturalnymi.

Kurator:

Agnieszka Jankowska-Marzec — historyczka sztuki, kuratorka i krytyczka. W 2007 roku uzyskała stopień doktora w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. Pracuje na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie; jest wykładowczynią podyplomowych studiów „Rynek sztuki i antyków” na Uniwersytecie Andrzeja Frycza Modrzewskiego oraz członkinią redakcji kwartalnika RESTART i współtwórczynią projektu Pracownie do wglądu.

Sfinansowano ze środków Fundacji Artystyczna Podróż Hestii. Partner: Fundacja Artystyczna Podróż Hestii i STU ERGO Hestia S.A.