Klasyka żywa jak wczoraj | AI kontra klasyka

Instytut Teatralny zaprasza 16 marca o godz. 18:00 na spotkanie „AI kontra klasyka” w ramach cyklu debat „Klasyka żywa jak wczoraj”. Wstęp bezpłatny, obowiązuje rezerwacja miejsc pod adresem bilety@instytut-teatralny.pl.

• Krzysztof Garbaczewski
• Jan Klata
• Karol Nepelski
• dr hab. Jacek Wasilewski

Prowadzenie: Monika Pilch.

W ostatnich latach temat cyfrowej transformacji sceny regularnie powraca w analizach naukowych i publicystycznych, pojawia się na panelach konferencji naukowych i festiwali teatralnych w Polsce i za granicą. Nowe technologie stają się jednym z głównych motorów rozwoju współczesnego teatru. W branżowych opracowaniach najczęściej wskazuje się kilka kluczowych obszarów transformacji:

• wykorzystanie VR i AR w budowaniu immersyjnych doświadczeń widza
• rozwój transmisji online i hybrydowych modeli uczestnictwa
• zastosowanie sztucznej inteligencji w procesie dramaturgicznym i scenograficznym
• wykorzystanie cyfrowej scenografii i mappingu jako alternatywy dla tradycyjnej przestrzeni scenicznej

Przykłady praktyczne znajdują potwierdzenie w badaniach naukowych. Interdyscyplinarny kolektyw Blast Theory od lat eksperymentuje z łączeniem performansu, technologii mobilnych i środowisk wirtualnych, badając wpływ interaktywności na percepcję widza. Z kolei projekt Royal Shakespeare Company realizowany we współpracy z Intel (spektakl „The Tempest” z 2016 roku) stał się przedmiotem analiz medioznawczych jako przykład zastosowania technologii motion capture w reinterpretacji klasycznego dramatu. Badacze podkreślają, że cyfrowe narzędzia nie tylko rozszerzają estetykę sceny, lecz także zmieniają relację między aktorem, przestrzenią i odbiorcą, przesuwając punkt ciężkości z reprezentacji na doświadczenie.

Transformacja technologiczna nie jest już prognozą – to rzeczywistość, która przekształca sposób produkcji, promocji i odbioru spektakli. Teatr funkcjonuje dziś równolegle w przestrzeni fizycznej i cyfrowej, a granice między nimi ulegają stopniowemu zatarciu. Branża teatralna stoi przed strategicznym wyborem: jak integrować nowe narzędzia w sposób świadomy, tak aby wzmacniały one przekaz artystyczny, nie redukując go do efektu technologicznego?

W trakcie debaty poruszony zostanie także temat edukacji artystycznej i przygotowania młodych twórców do pracy w środowisku, w którym kompetencje cyfrowe stają się równie istotne jak warsztat aktorski czy reżyserski. Coraz częściej programy kształcenia obejmują elementy projektowania interaktywnych przestrzeni, pracy z oprogramowaniem do wizualizacji czy podstawy współpracy z zespołami technologicznymi.

Czy technologia redefiniuje teatr, czy jedynie poszerza jego narzędzia wyrazu? W jakim stopniu nowe media modyfikują klasyczny kanon dramatów – czy prowadzą do dekonstrukcji testów, czy umożliwiają nowe odczytania czy analizy? To niektóre pytania, na które postaramy się odpowiedzieć podczas debaty.